Podstawy Prawne Działalności Biura Podróży W Unii Europejskiej I

Podstawy Prawne Działalności Biura Podróży W Unii Europejskiej I

DESCARGAR PDF

Podstawy prawne działalności biura podróży
W Unii Europejskiej i wielu innych krajach świata działalność
polegająca na świadczeniu usług turystycznych, w tym przez biura
podróży (organizatorów turystyki i pośredników turystycznych)może być
prowadzona jedynie przez podmioty profesjonalnie do tego przygotowane
i mające odpowiednie uprawnienia. Dlatego istnieje ściśle określone
prawo, określające warunki utworzenia biura podróży (kwalifikacje
personelu, siedziba, zabezpieczenie zobowiązań wobec klientów). Biuro
podróży musi bowiem dawać gwarancję solidności, wypłacalności i
prowadzenia działalności na odpowiednim poziomie.
W Polsce Sejm uchwalił 29 sierpnia 1997r. ustawę o usługach
turystycznych (Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578), która weszła w Zycie z
dniem 1 lipca1998r. i przewiduje system zezwoleń na działalność biura
podróży. Stanowi ona implementację do polskiego prawa dyrektywy nr 314
Rady Wspólnot Europejskich z 13 czerwca 1990r. o podróżach
turystycznych za ceną zryczałtowaną. Na treść ustawy miał także wpływ
dyrektywa Rady nr 82/470 EWG z 29 czerwca 1982r., dotycząca środków
umożliwiających efektywne korzystanie ze swobody prowadzenia
działalności gospodarczej oraz swobody świadczenia usług w odniesieniu
do osób pracujących na własny rachunek, świadczących usługi związane z
transportem i działalnością biura podróży. Ta dyrektywa zawiera
wymagania dotyczące kwalifikacji i niekaralności osób podejmujących
się kierowania działalnością w dziedzinie turystyki. Ustawa o usługach
turystycznych określa warunki świadczenia przez przedsiębiorców i
przedsiębiorców zagranicznych usług turystycznych na terytorium
Polski, a także zagranicą., jeżeli umowy z klientem o świadczenia tych
usług są zawierane na terytorium Polski.
Biura podróży mogą być w Polsce prowadzone w różnych formach prawnych:
- przedsiębiorstwa państwowego
- spółdzielni
- stowarzyszenia
- spółki komandytowej
- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
- spółki akcyjnej
bądź przez osobę fizyczną – przedsiębiorcę, po uzyskaniu wpisu do
rejestru przedsiębiorców w trybie ustawy z 19 listopada 1999r. – Prawo
działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178).
Natomiast osoby zagraniczne (osoba fizyczna lub prawna mające miejsce
zamieszkania lub siedzibę za granicą) może utworzyć biuro podróży
zgodnie z cytowaną ustawą – Prawo działalności gospodarczej na
zasadzie wzajemności na takich samych zasadach, jak przedsiębiorcy
mający stałe miejsce pobytu stałego lub siedzibę w Polsce. W przypadku
braku zasady wzajemności, osoby zagraniczne dla podejmowania i
wykonywania działalności gospodarczej w dziedzinie turystyki w Polsce
mogą tworzyć wyłącznie spółki komandytowej, spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością i spółki akcyjne, a także przystępować do takich
spółek oraz obejmować bądź nabywać ich udziały i akcje (art. 6
ustawy). Mogą też utworzyć na zasadzie wzajemności oddział swojego
biura podróży z siedziba w Polsce. W obu przypadkach usługi
turystyczne na terytorium Polski mogą być świadczone zgodnie z
warunkami określonymi w ustawie o usługach turystycznych, a więc
takimi, jakie dotyczą polskich biur podróży. Zawieranie na terytorium
Polski w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego umów z klientami o
świadczenie usług turystycznych jest dopuszczalne, jeżeli
przedsiębiorca prowadzi na terytorium Polski działalność gospodarczą
zgodnie z ustawą- Prawo działalności gospodarczej, a wiec ma w Polsce
siedzibę lub oddział (art. u.u.t.).
Niezależnie jednak od formy prawnej, biuro podróży musi uzyskać
pozwolenie na prowadzenie działalności.
Czynności rejestracyjne
Prowadzenie działalności biura podróży jak i pośrednictwa w
zakwaterowaniu zaliczane jest stosownie do przepisów niemieckiej
ustawy o działalności gospodarczej z 21 czerwca 1869 roku
(Gewerbeordnung GewO) § 38 ust. 1 pkt. 4 do działalności wymagającej
dodatkowego nadzoru. Zgodnie z tym zapisem uzyskanie pozwolenia na
prowadzenie biura podróży stosownie do § 14 GewO wymaga dokonania
zgłoszenia rejestracyjnego i uzyskania potwierdzenia wpisu do
rejestru. Zgodnie z przepisami § 29 ust. 1 pkt.3 GewO organa
rejestrujące mają prawo do uzyskania dodatkowej informacji i
przeprowadzania kontroli w miejscu prowadzenia działalności
gospodarczej. Organ rejestrujący może żądać dodatkowych wyjaśnień
dotyczących działalności gospodarczej w formie ustnej lub pisemnej.
Upoważnieni urzędnicy stosownie do § 29 ust. 2 GewO mają prawo do
wejścia na teren posiadłości (nieruchomości) osoby prowadzącej
działalność gospodarczą w godzinach wykonywania działalności
gospodarczej, w celu dokonania oględzin i
przeprowadzenia czynności sprawdzających prowadzonej dokumentacji. W
przypadku zagrożenia bezpieczeństwa publicznego upoważnione osoby mają
prawo do wejścia na teren osoby prowadzącej działalność gospodarczą
również poza ustalonymi godzinami pracy. Zapis ten dotyczy także
przypadku, gdy prowadzona działalność gospodarcza związane jest
lokalowo z miejscem zamieszkania, jednakże pozwolenia to ogranicza się
tylko i wyłącznie do lokalu związanego z prowadzoną działalnością
gospodarczą.
Wraz ze złożeniem formularza zgłoszeniowego osoba ubiegająca się o
pozwolenie na
prowadzenie działalności gospodarczej zobowiązane jest do dostarczenia
następujących dokumentów (38 ust. 1 GewO):
- zaświadczenie z centralnego rejestru skazanych o niekaralności
wydanego
zgodnie z § 30 ust. 5 ustawy o federalnym rejestrze skazanych
- zaświadczenia z centralnego rejestru prowadzenia działalności
gospodarczej na
podstawie § 150 ust. 5 GewO,
- w ramach przepisów prawa landowego organ rejestrujący może żądać
zaświadczenia z urzędu skarbowego o niezaleganiu w należnościach
podatkowych § 38 ust.3 oraz określić rodzaj i sposób prowadzonej
księgowości, zapisów poszczególnych transakcji, informowania o
udziałowcach i partnerach jak i o klientach i innych osobach trzecich,
których dotyczą te transakcje.
W przypadku prowadzenia działalności hotelarskiej i gastronomicznej
stosownie do
przepisów ustawy o usługach gastronomicznych i hotelarskich
(Gaststättegesetz) wymagane jest również dodatkowe udokumentowanie
posiadanej kompetencji merytorycznej i kwalifikacji zawodowych. Do
kompetencji merytorycznej należy tutaj np. przedłożenie zaświadczenia
o zdolności do wykonywania działalności gospodarczej jak i posiadanie
zaświadczenia, że w sprawdzanych pomieszczeniach może być prowadzona
działalność gospodarcza. W przypadku udokumentowania kwalifikacji
zawodowych wymagane jest przedłożenie zaświadczenia, dyplomu lub
świadectwa dokumentującego zdobycie wykształcenia w danym zawodzie
zgodnie z wymogami wydanych w tym zakresie rozporządzeń
Działalność gospodarcza polegająca na organizowaniu imprez
turystycznych oraz na pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu
umów o świadczenie usług turystycznych wymaga uzyskania zezwolenia
(art. 4 ust. 1 ustawy). Imprez turystyczna to co najmniej dwie usługi
turystyczne tworzące jednolity program i objęte wspólną cena, jeżeli
usługi te obejmują nocleg lub trwają ponad 24 godz. albo jeżeli
program przewiduje zmianę miejsca pobytu, czyli w skład imprezy
wchodzi świadczenie przewozu (art.3 pkt 2 ustawy). Istotnymi
elementami imprezy jest więc jednolity program i całościowa cena dla
wszystkich usług (np. „Inclusive Tours”). Uczestnik imprezy nie wie,
jaka jest cena poszczególnych usług, czy inne koszty i marża
organizatora, gdyż otrzymuje „produkt” za określona cenę. Rzadko się
zdarza , że grupa turystów zwraca się o zorganizowanie im wycieczki,
której cena miałaby charakter kosztorysowy, a kosztorys sporządziliby
turyści. Regułą jest , że biura podróży sprzedają wycieczki planowane
i przygotowywane dużo wcześniej przed terminem ich sprzedaży i są
przeważnie włączone do katalogu.
Nie wymaga zezwolenia:
1.
działalność agentów turystycznych polegająca na stałym
pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych
na rzecz organizatorów turystyki posiadających zezwolenie lub na
rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju (np. na
rzecz hoteli lub sanatoriów).
2.
niezarobkowe (nie dla lub innych korzyści finansowych)
organizowanie wycieczek i imprez turystycznych przez organizacje,
stowarzyszenia, szkoły, kościoły, inne związki wyznaniowe oraz
kościelne osoby prawne dla swoich uczniów, członków lub wyznawców,
ponieważ nie prowadza one działalności gospodarczej i nie są
przedsiębiorcami, do których nie odnosi się ustawa.
Powinny się do nich odnosić przepisy dotyczące ochrony konsumenta.
Podmioty te działając non-profit nie muszą uzyskiwać zezwolenia, lecz
uczestnicy takich imprez turystycznych nie powinny być pozbawieni
ochrony prawnej przewidzianej w ustawie.
Ustawa ta nie dotyczy organizatorów konferencji, kongresów, zjazdów,
itd. Sama konferencja, której program ustala z reguły zleceniodawca,
nie jest świadczeniem turystycznym. Organizator konferencji nie tworzy
więc jednolitego programu, objętego wspólna ceną, będącego imprezą
turystyczną, lecz świadczące pojedyncze usługi o odrębnych cenach.
Ponadto, zazwyczaj tylko wpisowe za udział w konferencji jest
obligatoryjne, zaś inne usługi (hotelu, wyżywienia, przejazdu, udziału
w bankiecie, zwiedzanie miasta) są fakultatywne. Tylko wtedy, gdy
organizator konferencji, oprócz organizacji konferencji i świadczenia
pojedynczych usług, podejmuje się świadczyć imprezy turystyczne w
rozumieniu przyjętym w ustawie, a zwłaszcza organizuje wycieczki ( np.
organizuje konferencje w danym kraju, zapewnia przelot, hotel, pilota,
program turystyczny), czyli wchodzi w rolę biura podróży – powinie
uzyskać zezwolenie.
Organem właściwym do udzielenia zezwolenia, odmowy udzielenia,
cofnięcia i ograniczenia zezwolenia organizatora turystyki i/lub
pośrednika turystycznego jest wojewoda właściwy dla siedziby
przedsiębiorstwa. Wojewoda wydaje decyzję administracyjną zgodnie z
przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedsiębiorcy
służy więc droga odwołania, łącznie z zaskarżeniem decyzji NSA.
Zezwolenia udziela się na czas nieoznaczony, jeżeli przedsiębiorca
spełnia następujące warunki:
1.
zapewnia kierowanie działalnością przedsiębiorstwa oraz
działalnością jego jednostek organizacyjnych samodzielnie
dokonujących czynności prawnych przez osoby posiadające
wykształcenie i praktykę, określone szczegółowo w art. 6 ustawy, i
nie karane za przestępstwa przeciw życiu, zdrowiu, wiarygodności
dokumentów, mieniu oraz przeciwko obrotowi gospodarczemu; co do
określenia czynności, których wykonywaniem uznaje się praktykę w
zakresie organizowania imprez turystycznych i w zakresie obsługi
turystów.
2.
Przedstawi dowód zapewnienia pokrycia kosztów powrotu klienta do
kraju, w wypadku gdy organizator turystyki wbrew obowiązkowi
zapewnienia tego powrotu, a także na pokrycie zwrotu wpłat
wniesionych przez klientów w razie niewykonania zobowiązań w
formie umownych gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej albo umowy
ubezpieczenia na rzecz klienta.
Minimalną wysokość sumy bankowej i ubezpieczeniowej oraz minimalną
wysokość sumy gwarancyjnej na rzecz jednego klienta z tytułu umowy
ubezpieczenia określił Minister Finansów w rozporządzeniu z 24
listopada 1999r. (Dz.U. Nr 98, poz. 1142).
Gwarancja powinna obejmować całość dokonanych przez klienta wpłat,
łącznie z zaliczką, niezależnie od jej wysokości – orzeczenie
Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z 8 października
1996r. w sprawie Dillenkofer.
Treść gwarancji lub umowy ubezpieczenia na rzecz klientów obejmuje
upoważnienie dla wojewody lub wskazanej przez niego jednostki do
wydawania dyspozycji wypłaty zaliczki na pokrycie kosztów powrotu
klienta do kraju. Z sumy w nich określonej pokrywa się w pierwszej
kolejności koszty sprowadzenia z zagranicy do kraju klientów; wypłaty
obniża się proporcjonalnie do wysokości pozostałej sumy (art. 5
ustawy).
Działalność turystyczna, w której od klientów pobiera się pieniądze,
często niemałe, musi opierać się na profesjonalizmie i
zabezpieczeniach finansowych.
Ustawa nakłada na organizatora turystyki i pośrednika turystycznego
obowiązek przedkładania organowi koncesyjnemu dokumentów
potwierdzających zawarcie kolejnych umów gwarancji lub ubezpieczenia
przed upływem terminu obowiązywania umowy poprzedniej (art. 10 ustawy.
Wymagać będzie to jednak kontroli, gdyż zawsze mogą znaleźć firmy,
które zawierać będą umowy z klientami i pobierać od nich pieniądze po
wygaśnięciu terminu gwarancji lub ubezpieczenia.
Te zabezpieczenia finansowe istnieją już prawie we wszystkich krajach
Europy Zachodniej. W niektórych istnieje natomiast lub tworzy się
Fundusz Gwarancyjny Turystyki.
Wojewoda przesyła kopie decyzji o udzieleniu, ograniczeniu zakresu lub
cofnięciu zezwolenia oraz dane dotyczące formy zapewnienia pokrycia
kosztów i zwrotu wpłat, dokonanych przez klientów, ministrowi
właściwemu do spraw turystyki. Wpisuje się je do centralnego rejestru
zezwoleń.
Wojewoda może cofnąć zezwolenie lub ograniczyć jego zakres w razie:
1.
prawomocnego orzeczenia sądu zakazującego przedsiębiorcy - osobie
fizycznej prowadzenia działalności objętej zezwoleniem,
2.
naruszenia obowiązków określonych ustawą, gdy powoduje to
zagrożenie bezpieczeństwa lub dóbr osobistych klientów, a także
poważne zagrożenie interesów majątkowych klientów,
3.
nieusunięci przez przedsiębiorcę stwierdzonych uchybień, pomimo
uprzedniego wezwania przez wojewodę.
Przedsiębiorca, któremu cofnięto zezwolenie, a także przedsiębiorca,
który prowadził działalność bez wymaganego zezwolenia, nie może
uzyskać pozwolenia w okresie 3 lat od daty cofnięcia zezwolenia lub
ujawnienia prowadzenia działalności bez zezwolenia (art. 10a ustawy).
Obowiązki biur podróży
Stosownie do zmian Kodeksu Cywilnego (Bundesgesetzbuch BGB) w lipcu
2001 roku wprowadzono zapisy § 651a-651m w zakresie obowiązków biur
podróży. Rozporządzeniem z 2 stycznia 2002 roku w sprawie obowiązków
informacyjnych (Inormationspflichtverordnung) w rozdziale 3 § 4 –
11uregulowano szczegółowe zasady informowania przez organizatorów
podróży.
Stosownie do przepisów kodeksu cywilnego BGB § 651a – 651m uregulowano
następujące zasady:
- zawarcie umowy przez organizatora z obowiązkiem przedstawienia
całości oferowanych usług i dokonania zapłaty przez klienta, ( § 651a)
- przenoszenia umowy na osoby trzecie (§ 651b)
- dokonywanie zmian (§ 651c)
- obniżanie ceny w przypadku nie wywiązania się z umowy (§ 651d)
- wypowiedzenia umowy (§ 651e)
- odszkodowania (§ 651f)
- przedawnienia, klient ma prawo w przeciągu miesiąca od zakończenia
planowanej podróży żądać roszczeń ze strony biura. Po tym terminie
prawo do dochodzenia roszczeń może zostać przedłużone dla klienta,
jeżeli udowodni, że szkoda nie powstała z jego winy. Roszczenia
przedawniają się po upływie 2 lat (§ 651g)
- dopuszczalne formy odpowiedzialności – organizator podróży może
zaproponować klientowi odszkodowanie w wysokości 3 krotności ceny
podróży, pod warunkiem, że szkoda nie dotyczy uszkodzeń cielesnych (§
651h)
- rezygnacji z podróży (§ 651i)
- rezygnacji w przypadku zagrożenia życiem (§ 651j)
- zabezpieczenia, odpłatności – organizator podróży jest zobowiązany
do zapewnienia zwrotu dla klienta poniesionych wydatków w przypadku
wystąpienia niezdolności płatniczej przez organizatora lub postawienia
w stan likwidacji. Ubezpieczyciel lub instytucje kredytowe udzielające
gwarancji dla organizatora podróży mogą ograniczyć sumę wypłat –
zwrotów kosztów do wysokości 110 mln € (§ 651k)
- podróże gościnne uczniów trwające co najmniej 3 miesiące (§ 651l)
- uzgodnienia wyjątkowe (§ 651m)
Stosownie do ustaleń przepisów § 651k BGB oraz rozporządzenia o
obowiązkach informacyjnych zabezpieczenie na wypadek niewypłacalności
czy upadłości nie obowiązuje przy następujących podróżach:
- jeżeli trwa krócej niż 24 godziny,
- nie zawiera żadnego noclegu,
- cena podróży jest niższa niż 75 €
- jeżeli podróż została zorganizowana przez organizatora, który nie
prowadzi działalności gospodarczej w tym zakresie
- organizatorem podróży jest osoba prawna wobec której otwarto
postępowanie
likwidacyjne lub upadłościowe.
Każdy organizator podróży zobowiązany jest stosownie do § 651k ust.3
BGB do przekazania klientowi tzw. listu gwarancyjnego
(Sicherungsschein) wystawionego przez towarzystwo ubezpieczeniowe lub
instytucję kredytową, gwarantującą zwrot kosztów poniesionych przez
uczestnika podróży w przypadku niewypłacalności lub upadłości
organizatora podróży.
Razem z listem gwarancyjnym organizator podróży zobowiązany jest
stosownie do § 4 rozporządzenia o obowiązkach informowania
(Informationspflichtverordnung) do
przekazania prospektu informacyjnego, w którym zawarte powinny być
następujące informacje:
- miejsce docelowe;
- środki transportu ( klasa i inne właściwości);
- zakwaterowania ( rodzaj, położenie, kategoria, komfort, główne
właściwości, odległość oraz walory turystyczne);
- posiłki;
- trasa podróży;
- wymagania paszportowo-wizowe dla obywateli krajów członkowskich, w
których oferowana jest podróż, formalności zdrowotno-pobytowe wymagane
w trakcie pobytu podróżnych;
- wymaganą minimalną liczbę uczestników w celu przeprowadzenia podróży
oraz podanie terminu, do którego organizator podróży ma prawo
odwołania jej z powodu niewystarczalnej ilości uczestników.
Wszystkie informacje podane w prospekcie są wiążące dla organizatora,
jednakże przez podpisaniem umowy może on dokonać stosownych zmian i
powiadomić uczestnika podróży.
W rozporządzeniu nałożono obowiązki dla organizatora dotyczące:
- dokładnego poinformowania podróżnego przed podpisaniem umowy o
wymaganiach paszportowo-wizowych i innych formalnościach związanych z
pobytem, jeżeli dane te nie zostały wcześniej zaprezentowane w
prospekcie organizatora,
- dokonania potwierdzenia podróży oraz przekazania ogólnych warunków
podróży po końcowym zawarciu umowy o świadczenie usług,
- zobowiązanie dla organizatora o wcześniejszym powiadomieniu o
szczegółach podróży, podania terminu odjazdu, przyjazdu oraz adresu,
nr telefonu i nazwisko miejscowego przedstawiciela organizatora .
Przepisy w zakresie szczegółowych obowiązków organizatorów podróży nie
dotyczą tych podmiotów, których organizowanie podróży nie stanowi
głównego przedmiotu działalności gospodarczej.